İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından açıklanan 2024 Ocak ayı enflasyon verileri, kentin ekonomik dinamiklerine dair önemli ipuçları sundu. Özellikle ücretli çalışanların yaşam maliyetindeki yıllık artışın yüzde 79.89’a ulaşması dikkat çekti. Aylık bazda ise İstanbul’da perakende fiyatlar yüzde 5.09, toptan fiyatlar ise yüzde 7.07 oranında yükseliş gösterdi.
Açıklanan rakamlar, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yaşam maliyetindeki artışın ne denli yüksek olduğunu gözler önüne sererken, aylık enflasyonun bir önceki aya kıyasla yavaşlama eğiliminde olduğu gözlendi. Ancak bu yavaşlamaya rağmen, temel ihtiyaç kalemlerindeki fiyat artışları vatandaşın bütçesini zorlamaya devam ediyor.
Ocak Ayı Enflasyon Rakamları Mercek Altında
İTO’nun düzenli olarak yayımladığı İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi ve İstanbul Toptan Eşya Fiyatları İndeksi raporuna göre, Ocak 2024 döneminde şehirdeki enflasyon oranları şu şekilde gerçekleşti:
- İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi (Perakende Fiyatlar): Bir önceki aya göre yüzde 5.09 artış gösterdi. Bu oran, İstanbul’da yaşayan ücretli ve maaşlı çalışanların hane halkı harcamalarındaki aylık değişimi yansıtıyor.
- İstanbul Toptan Eşya Fiyatları İndeksi (Toptan Fiyatlar): Bir önceki aya göre yüzde 7.07 oranında artış kaydetti. Bu indeks, üretici ve toptancı düzeyindeki fiyat değişimlerini göstererek perakende fiyatlara öncülük ediyor.
Yıllık bazda incelendiğinde ise enflasyonun daha keskin bir tablo çizdiği görülüyor. Ocak 2023 ile Ocak 2024 arasındaki 12 aylık dönemde:
- İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi: Yüzde 79.89 oranında keskin bir artış yaşandı. Bu rakam, son bir yılda İstanbul’da yaşayan bir çalışanın geçim maliyetinin neredeyse iki katına yaklaştığını gösteriyor.
- İstanbul Toptan Eşya Fiyatları İndeksi: Yüzde 68.61 oranında yükseldi. Toptan fiyatlardaki bu artışın, önümüzdeki dönemde perakende fiyatlara yansıması bekleniyor.
Aylık Enflasyonda Yavaşlama Eğilimi
Aralık 2023’te İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi’ndeki aylık artış yüzde 8.60 olarak kaydedilmişti. Ocak 2024’te bu oranın yüzde 5.09’a gerilemesi, aylık enflasyon dinamiklerinde bir miktar yavaşlama sinyali verdi. Bu düşüş, bir önceki aya göre enflasyonist baskıların nispeten azaldığı şeklinde yorumlanabilirken, yıllık oranlardaki yükseklik, enflasyonla mücadelede katedilmesi gereken mesafenin hala çok olduğunu gösteriyor.
Harcama Gruplarına Göre Fiyat Artışları
İTO’nun Ücretliler Geçinme İndeksi, İstanbul’da perakende fiyatı izlenen 242 madde ve 144 hizmet üzerinden hesaplanıyor. Ocak ayında gözlenen fiyat değişimleri harcama gruplarına göre incelendiğinde, bazı kategorilerin enflasyona katkısının diğerlerinden daha fazla olduğu ortaya çıktı.
En Çok Artış Gösteren Harcama Grupları:
- Gıda Harcamaları: Yüzde 8.78 ile en yüksek aylık artışı gösteren grup oldu. Gıda fiyatlarındaki bu yükseliş, hane halkı bütçelerinde en büyük paya sahip kalemlerden biri olması nedeniyle geniş kesimleri doğrudan etkiliyor.
- Konut Harcamaları: Yüzde 8.56 artışla gıdanın hemen ardından geldi. Kira ve diğer konutla ilgili giderlerdeki bu artış, özellikle metropol yaşamının getirdiği maliyetleri artırıyor.
- Sağlık ve Kişisel Bakım Harcamaları: Yüzde 6.94 oranında yükseldi. Bu kategori, ilaç, kişisel temizlik ürünleri ve sağlık hizmetlerindeki fiyat değişimlerini kapsıyor.
- Diğer Harcamalar: Yüzde 6.45 oranında artış gösterdi.
- Kültür, Eğitim ve Eğlence Harcamaları: Yüzde 4.54 artış kaydetti.
- Ev Eşyası Harcamaları: Yüzde 3.23 oranında yükseldi.
- Giyim Harcamaları: Yüzde 2.92 artışla daha ılımlı bir yükseliş gösterdi.
- Ulaştırma ve Haberleşme Harcamaları: Yüzde 1.09 ile aylık bazda en düşük artışı gösteren grup oldu.
Ocak ayında İTO tarafından takip edilen hiçbir harcama grubunda fiyat düşüşü yaşanmadığı da dikkat çeken bir diğer nokta oldu. Bu durum, genel fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskının güçlü bir şekilde devam ettiğini ortaya koyuyor.