Torunlarına düzenli olarak bakan büyükanneler ve büyükbabaların bilişsel sağlıklarında belirgin gelişmeler yaşandığı, ancak bu faydanın dengeli bir yaklaşımla ortaya çıktığı yeni bir araştırma ile ortaya kondu. Avustralya’da yapılan bir çalışma, haftada belirli bir süre torun bakan yaşlıların hafıza ve bilişsel yeteneklerinde iyileşmeler gözlemledi. Ancak, aşırı bakımın ise tam tersi bir etki yaratarak stresi artırıp bilişsel sağlığı olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekildi.
Bu araştırma, büyük ebeveynlerin aile içindeki önemli rolünün sadece duygusal değil, aynı zamanda kendi sağlıkları açısından da kritik bir öneme sahip olduğunu gösteriyor. Anahtar nokta, bu sorumluluğun kişinin kendi sosyal ve fiziksel refahını aksatmayacak düzeyde üstlenilmesi.
Torun Bakımının Bilişsel Faydaları
Avustralyalı bilim insanları tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir çalışma, torunlarına bakan 180 kadın ve erkeğin beyin sağlığı üzerindeki etkileri inceledi. Araştırmanın bulguları, özellikle büyükanneler üzerinde dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu:
- Optimal Süre: Haftada sadece 1 gün torunlarına bakan büyükanneler, bilişsel testlerde belirgin şekilde daha iyi performans gösterdi. Bu grup, hem sözel hafıza hem de işlem hızı gibi alanlarda kayda değer ilerlemeler kaydetti.
- Sosyal ve Zihinsel Uyarı: Bu tür düzenli, ancak ölçülü bakımın, yaşlı bireylerin sosyal etkileşimlerini artırdığı, yeni durumlara uyum sağlama ve problem çözme gibi zihinsel süreçleri aktif tuttuğu düşünülüyor. Ayrıca, torunlarla geçirilen zamanın getirdiği hafif fiziksel aktivite de genel sağlığa olumlu katkıda bulunuyor.
Aşırı Bakımın Potansiyel Riskleri
Araştırma, torun bakımının faydalarını ortaya koyarken, aşırıya kaçmanın olumsuz sonuçlarını da gözler önüne serdi. Haftada 5 gün veya daha fazla süreyle torun bakan büyükannelerde bilişsel yeteneklerde düşüşler gözlemlendi. Özellikle sözel hafıza testlerinde bu düşüş daha belirgindi. Bu durumun başlıca nedenleri şöyle sıralandı:
- Artan Stres ve Yorgunluk: Uzun süreli ve yoğun bakım sorumluluğu, büyükanneler üzerinde fiziksel ve zihinsel bir yük oluşturarak kronik strese yol açabiliyor. Bu durum, uyku düzenini bozabilir, enerji seviyelerini düşürebilir ve genel yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
- Sosyal İzolasyon ve Kendi Zamanından Feragat: Torunlarına sürekli bakan büyükanneler, kendi sosyal aktiviteleri ve kişisel hobileri için daha az zaman bulabiliyor. Bu durum, sosyal izolasyona yol açarak ruhsal sağlığı ve dolayısıyla bilişsel fonksiyonları olumsuz etkileyebilir.
- Fiziksel Yıpranma: Torunlarla ilgilenmek fiziksel olarak yorucu olabilir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte artan fiziksel çaba, eklem ve kas ağrılarına yol açabilir, bu da genel sağlık durumunu kötüleştirebilir.
Dengeli Bir Yaklaşımın Önemi
Kent Haber olarak elde ettiğimiz bu bilgiler ışığında, torun bakımının büyükanneler ve büyükbabalar için faydalı olabilmesi adına dengenin kritik önemi vurgulanmaktadır. Uzmanlar, haftada birkaç günü geçmeyecek şekilde torunlarla vakit geçirmenin bilişsel sağlığı desteklediğini, ancak bu sürenin kişinin kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını göz ardı etmemesi gerektiğini belirtiyor. Büyük ebeveynlerin de kendi sosyal çevrelerini korumaları, hobi ve kişisel zamanlarına devam etmeleri, bu olumlu etkilerin sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşımaktadır.
Ailelerin, büyük ebeveynlerin bu değerli katkılarını takdir ederken, onların da kendilerine ait bir yaşamları ve dinlenme ihtiyaçları olduğunu unutmamaları gerekmektedir. Ölçülü ve karşılıklı destekleyici bir sistem, hem torunlar hem de büyük ebeveynler için en sağlıklı ortamı sağlayacaktır.